Web Sitesi Erişilebilirlik Zorunluluğu: 2026 Rehberi

Türkiye'de web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu artık bir tavsiye değil, takvimi işleyen bir yükümlülük. Kapsamdaki kurumlar için ilk uyum tarihi 20 Haziran 2026'da doldu. E-ticaret yapan hizmet sağlayıcıları içinse geri sayım 20 Haziran 2027'ye kadar sürüyor.

Buna rağmen sahadaki tablo iyi değil. WebAIM'in Şubat 2026'da bir milyon ana sayfayı taradığı Million raporuna göre sayfaların %95,9'unda otomatik olarak tespit edilebilen WCAG hataları bulunuyor.

Bu rehberde şunları bulacaksınız:

• Genelgenin tam kapsamı ve hangi işletmenin hangi tarihe kadar süresi olduğu

• Sitenizi 20 dakikada elle test edebileceğiniz altı kontrol

• Erişilebilirlik eklentilerinin neden tek başına yetmediği

• Erişilebilirlik logosunun nasıl alındığı

Erişilebilirlik zorunluluğu tam olarak nedir?

Dijital erişilebilirlik, bir web sitesinin görme, işitme, motor veya bilişsel engeli olan kullanıcılar tarafından da kullanılabilmesi demektir. Ekran okuyucuyla gezinen, fareyi kullanamayan ya da düşük görme keskinliğine sahip bir ziyaretçi sitenizde işini tamamlayabiliyorsa siteniz erişilebilirdir.

Bu alanın hukuki dayanağı 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi. Genelge, 21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Genelge üç ayrı yapı kurdu:

1. İzleme Komisyonu — Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığında çalışır ve genel izlemeden sorumludur.

2. Danışma Komisyonu — İçişleri ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlıkları, TÜBİTAK, Türksat ve engellilik alanındaki konfederasyon temsilcilerinden oluşur.

3. İnceleme Komisyonu — Her kurum kendi bünyesinde kurar, öz değerlendirme yapar ve raporunu İzleme Komisyonuna sunar.

Teknik ölçüt ise Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi ile Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzu. Uluslararası karşılığı WCAG 2.2'nin A seviyesidir.

Süreç kâğıt üzerinde kalmadı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 5 Mayıs 2026'da 2026 Yılı Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Planı genelgesini yayımladı.

Kimler kapsamda, kimler değil?

Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu geniş bir kurum listesini kapsıyor. Bir yıl içinde uyum sağlaması gerekenler şunlar:

• Kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, belediyeler

• Kamu iktisadi teşebbüsleri ile belediyeye ait şirket, işletme ve iştirakler

• Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

• Bankalar ve özel hastaneler

• Millî Eğitim Bakanlığı izniyle açılan özel eğitim kurumları

• Karayolu, deniz yolu, demir yolu ve hava yolu ile yolcu taşıyan özel kuruluşlar

• Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgeli A Grubu seyahat acenteleri

• 200.000'in üzerinde abonesi bulunan elektronik haberleşme işletmecileri

İki yıl içinde uyum sağlaması gerekenler ise 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki e-ticaret hizmet sağlayıcıları.

Bu listeye dikkatli bakın. Bir özel anaokulu MEB izinli özel eğitim kurumu olduğu için kapsamdadır. Online satış yapan bir tekstil firması ise e-ticaret hizmet sağlayıcısı olduğu için kapsamdadır.

Muafiyet de var. Bir yıl içinde güncellenmemiş arşiv siteleri, sayfalar ve mobil uygulamalar bu yükümlülüğün dışında kalıyor.

Kapsam dışındaysanız zorunluluk yok. Ancak Avrupa Birliği'ne satış yapıyorsanız hikâye değişir. Avrupa Erişilebilirlik Yasası (Direktif EU 2019/882), AB pazarına ürün veya hizmet sunan ekonomik aktörleri bağlıyor ve fiili teknik referansı WCAG 2.1 AA seviyesi. Yani Adana'da üretip Almanya'ya satan bir firma da bu kapsama girebilir.

İki tarih, iki farklı risk

Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu herkes için aynı tarihte başlamıyor. Takvimi net görmekte fayda var.

İlk gruptaysanız ve henüz bir çalışma yapmadıysanız artık hazırlık değil telafi aşamasındasınız. Öncelik, İnceleme Komisyonunu kurup öz değerlendirme raporunu üretmek.

İkinci gruptaysanız elinizde ciddi bir avantaj var: zaman. On ay, bir e-ticaret sitesinin ürün listeleme, filtreleme, sepet ve ödeme akışlarını sırayla düzeltmek için yeterli bir süre. Bu akışlara öncelik verin, çünkü buradaki bir erişilebilirlik sorunu doğrudan tamamlanmayan siparişe dönüşür.

Yeni bir altyapıya geçmeyi zaten düşünüyorsanız bu iki işi birleştirmek en ekonomik yol. E-ticaret sitesi kurulum hizmetimiz kapsamında erişilebilirliği baştan tasarıma dahil ediyoruz; sonradan düzeltmek her zaman daha pahalıya mal olur.

Konunun bir de demografik boyutu var. TÜİK'in 2026 ikinci çeyrek verilerine göre Türkiye nüfusu 86,3 milyona ulaştı ve 65 yaş üstü nüfusun payı %11,1. TÜİK projeksiyonları bu oranın 2030'da %13,5'e çıkacağını gösteriyor. Yaşlanan nüfus, büyük punto ve yüksek kontrast ihtiyacını her yıl büyütüyor.

Uymayanlara ceza var mı? Dürüst cevap

Bu soruya çoğu kaynak net cevap vermiyor. Verelim: genelge doğrudan bir idari para cezası öngörmüyor. Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu için genelge yaptırım yerine izleme, raporlama ve logo mekanizmalarını tanımlıyor.

Ancak "ceza maddesi yok" ile "risk yok" aynı şey değil. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, 6701 sayılı Kanun'un 3. maddesinde engelliliği bir ayrımcılık temeli olarak ele alıyor ve bu alanda somut kararlar vermiş durumda:

• 2024/403 sayılı karar: Kurul, bir bankanın internet ve mobil bankacılık uygulamalarında ekran okuyucuların birçok alanı okuyamadığını tespit etti ve ayrımcılık yasağının ihlaline hükmetti.

• 2024/1302 sayılı karar: Kurul, bir üniversitenin EBYS, ÖBYS ve PBYS sistemlerinin erişilebilir olmadığını belirledi ve kurumun yükümlülüğünü yerine getirmediği sonucuna vardı.

Yani yaptırım riski genelgeden değil ayrımcılık mevzuatından doğuyor. Tek bir kullanıcının başvurusu süreci başlatabilir. Buna itibar riski ve kamu ihalelerinde erişilebilirlik kriterinin ağırlığının artmasını da ekleyin.

Sitenizi 20 dakikada test edin

Profesyonel denetim öncesinde durumunuzu kabaca görebilirsiniz. WebAIM Million 2026 raporuna göre tespit edilen hataların %96'sı yalnızca altı kategoriden oluşuyor ve bu liste yedi yıldır değişmiyor. İyi haber şu: altısı da elle kontrol edilebilir.

1. Adım: Klavyeyle gezinin. Fareyi bırakın, yalnızca Tab tuşuyla ana sayfanızda dolaşın. Menüye, forma ve butonlara ulaşabiliyor musunuz? Odaklandığınız öğe görsel olarak belli oluyor mu?

2. Adım: Kontrastı ölçün. Açık gri zemin üzerine daha açık gri metin en yaygın hata. Rapora göre düşük kontrast sorunu ana sayfaların %79,1'inden %83,9'una yükseldi. Tarayıcı geliştirici araçları kontrast oranını doğrudan gösterir.

3. Adım: Görselleri kapatın. Bilgi taşıyan her görsele alternatif metin yazın. Ürün fotoğrafınız "resim1.jpg" değerini taşıyorsa ekran okuyucu kullanıcısı o ürünü tanıyamaz.

4. Adım: Form etiketlerini kontrol edin. Her input alanına bir label etiketi bağlayın. Yalnızca placeholder kullanmak bu ihtiyacı karşılamaz.

5. Adım: Başlık hiyerarşisini inceleyin. Sayfanızda tek bir H1 kullanın ve alt başlıkları seviye atlamadan sıralayın. H2'den doğrudan H4'e geçmeyin.

6. Adım: Sayfa dilini doğrulayın. HTML etiketine lang="tr" değerini ekleyin. Tek satırlık bir düzeltme, ama eksikliği ekran okuyucunun metni yanlış telaffuz etmesine yol açar.

Bu altı kontrol size tam uyum sağlamaz. Ancak açığınızın büyüklüğü hakkında gerçekçi bir fikir verir.

Erişilebilirlik eklentisi takmak yeterli mi?

Piyasada "tek satır kodla siteniz erişilebilir olsun" vaadiyle satılan overlay eklentileri var. Sayfanın köşesine bir ikon ekler; yazı boyutu, kontrast ve satır aralığı ayarları sunarlar.

Kısa cevap: yeterli değil. Üç nedenle:

• Otomatik tespitin sınırı var. Erişilebilirlik uzmanlarının yaygın kabulüne göre en iyi otomatik araçlar bile WCAG sorunlarının yalnızca üçte biri ile beşte ikisi arasındaki bir bölümünü yakalayabiliyor. Geri kalanı insan değerlendirmesi gerektiriyor.

• Kaynak kodu düzeltmez. Overlay, sayfanın üzerine bir katman ekler. Altındaki eksik alt metin, bozuk odak sırası veya etiketsiz form alanı olduğu yerde durur.

• Bazen zarar verir. Ekran okuyucularla çakışarak, yardımcı teknoloji kullanan ziyaretçinin deneyimini kötüleştirebilir.

Bu eklentiler bir başlangıç veya destekleyici katman olabilir. Ancak denetimde komisyon "widget var mı" diye sormaz; kontrol listesindeki kriterleri tek tek arar.

Erişilebilirlik SEO performansınıza ne yapar?

Burası çoğu işletmenin gözden kaçırdığı yer. Erişilebilirlik ile teknik SEO'nun gereksinimleri büyük ölçüde örtüşüyor.

Ortak paydayı görün:

• Alternatif metin görme engelli kullanıcı için içeriği anlatır, arama motoru için görseli tanımlar.

• Doğru başlık hiyerarşisi ekran okuyucunun sayfayı gezmesini sağlar, tarayıcıya içerik yapısını anlatır.

• Semantik HTML yardımcı teknolojiye bağlam verir, arama motoruna sayfa mimarisini bildirir.

• Tanımlı sayfa dili doğru telaffuzu sağlar, doğru dil hedeflemesini destekler.

• Anlamlı bağlantı metni "tıklayın" yerine hedefi anlatır; hem kullanıcı hem tarama bundan fayda görür.

Yani erişilebilirlik çalışması, aynı bütçeyle organik görünürlüğünüzü de iyileştiren nadir kalemlerden biri. Kurumsal projelerimizde bu iki başlığı ayrı işler olarak değil, tek bir teknik standart olarak ele alıyoruz; web tasarım hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.

Bir uyarı da yerinde olur. WebAIM raporu, ortalama ana sayfa öğe sayısının bir yılda %22,5 artarak 1.437'ye çıktığını gösteriyor. Sayfa karmaşıklaştıkça hata sayısı da artıyor: sayfa başına ortalama 56,1 hata, bir önceki yıla göre %10,1 fazla. Sade tasarım burada da kazandırıyor.

Mevcut siteyi düzeltmek mi, yenilemek mi?

Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu karşısında doğru kararı üç soruyla verebilirsiniz.

Altyapınız kaç yaşında? Beş yıldan eski, güncellenmemiş bir tema veya altyapı kullanıyorsanız yama maliyeti yenileme maliyetine yaklaşır. Modern bir kod tabanında ise hedefli düzeltmeler genellikle yeterlidir.

Sorunlar temadan mı geliyor? Hazır bir tema kullanıyorsanız ve hatalar temanın kendi bileşenlerindeyse her güncellemede düzeltmeleriniz silinebilir. Bu durumda kalıcı çözüm altyapıyı değiştirmektir.

Kaç şablonunuz var? İş yükünü sayfa sayısı değil, benzersiz şablon sayısı belirler. Beş şablonlu 200 sayfalık bir site, on beş şablonlu 30 sayfalık bir siteden daha kolay düzeltilir.

Yeni proje yaptırıyorsanız kararınız net olsun: erişilebilirliği baştan şartnameye koyun. Tasarım aşamasında kontrast ve odak durumlarını belirlemek, yayına aldıktan sonra tüm sayfaları elden geçirmekten kıyaslanamayacak kadar ucuzdur.

Erişilebilirlik logosu nasıl alınır?

Genelgenin teşvik ayağı Erişilebilirlik Logosu. İzleme sürecini tamamlayan ve erişilebilirlik ölçütlerini karşılayan kurumlar bu logoyu iki yıl süreyle kullanma hakkı kazanıyor.

Süreç şöyle işliyor:

1. Kurum kendi bünyesinde İnceleme Komisyonunu oluşturur.

2. Komisyon, web sitesini ve mobil uygulamayı teknik olarak inceler.

3. Komisyon, hazırladığı raporu İzleme Komisyonuna sunar.

4. İzleme Komisyonu olumlu değerlendirirse kuruma logo kullanım hakkı tanır.

5. Kurum, sürenin sonunda güncel bir inceleme raporuyla yenileme başvurusu yapar.

Logo, ziyaretçiye somut bir güven sinyali veriyor. Özellikle özel hastane, eğitim kurumu ve e-ticaret gibi güvenin satın alma kararını doğrudan etkilediği sektörlerde bu sinyalin değeri yüksek.

Sonuç

Dört maddede özetleyelim:

• Takvim işliyor. Kapsamdaki kurumlar için süre 20 Haziran 2026'da doldu; e-ticaret hizmet sağlayıcılarının 20 Haziran 2027'ye kadar süresi var.

• Ceza maddesi yok, risk var. TİHEK'in ayrımcılık kararları, yaptırımın hangi kapıdan geldiğini gösteriyor.

• Eklenti çözüm değil. Kalıcı uyum kaynak kod, tasarım ve içerik süreçlerinden geçer.

• Aynı işten iki fayda çıkar. Erişilebilirlik çalışması teknik SEO'nuzu da güçlendirir.

Sitenizin mevcut durumunu öğrenmek ve önceliklendirilmiş bir yol haritası çıkarmak için Hobi Ajans ekibiyle iletişime geçin. Adana ve çevresindeki işletmeler için 2001'den bu yana kurumsal web projeleri geliştiriyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Web sitem erişilebilirlik genelgesi kapsamında mı?

Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu; kamu kurumlarını, üniversiteleri, belediyeleri, bankaları, özel hastaneleri, MEB izinli özel eğitim kurumlarını, yolcu taşıma şirketlerini, A Grubu acenteleri ve e-ticaret hizmet sağlayıcılarını kapsar. Kapsam dışındaki işletmeler için genelge yükümlülük getirmez, ancak AB pazarına satış yapıyorsanız Avrupa Erişilebilirlik Yasası devreye girebilir.

Erişilebilirlik kurallarına uymayana ceza var mı?

Genelge doğrudan bir idari para cezası öngörmez. Ancak TİHEK, 6701 sayılı Kanun kapsamında erişilebilir olmayan dijital hizmetler için engellilik temelinde ayrımcılık ihlali kararları vermiştir.

Erişilebilirlik eklentisi takmak yeterli mi?

Hayır. Overlay adı verilen eklentiler kaynak kodunuzu düzeltmez, sayfanın üzerine görsel bir katman ekler. Otomatik araçlar WCAG sorunlarının ancak bir bölümünü tespit edebilir, kalan kısım insan değerlendirmesi gerektirir.

Erişilebilirlik logosu nasıl alınır?

Kurumunuz kendi bünyesinde bir İnceleme Komisyonu kurar, teknik inceleme raporunu hazırlar ve İzleme Komisyonuna sunar. Erişilebilir bulunan platformlar logoyu iki yıl süreyle kullanabilir, süre sonunda güncel raporla yenileme yapılır.

Erişilebilirlik SEO performansını etkiler mi?

Evet, olumlu yönde. Alternatif metin, doğru başlık hiyerarşisi, semantik HTML ve tanımlı sayfa dili hem erişilebilirlik kriteri hem de arama motoru gereksinimidir; tek çalışmayla iki kazanç elde edersiniz.